|
วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา
วันมาฆบูชา
: โอวาทปาฏิโมกข์
ตรงกับวัน
ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ หรือ ขึ้น
๑๕ ค่ำ เดือน ๔ ในปีอธิกมาส
"มาฆะ"
เป็นชื่อของเดือน ๓ มาฆบูชานั้น
ย่อมาจากคำว่า"มาฆบุรณมี"
แปลว่าการบูชาพระในวันเพ็ญ
เดือน ๓ วันมาฆบูชาจึงตรงกับวันขึ้น
๑๔ ค่ำ
เดือน ๓ แต่ถ้าปีใดมีเดือน
อธิกมาส คือมีเดือน ๘ สองครั้ง
วันมาฆบูชาก็จะเลื่อน
ไปเป็นวันขึ้น
๑๕ ค่ำ เดือน ๔ เป็นวันสำคัญวันหนึ่ง
ในวันพุทธศาสนา คือวันที่มี
การประชุมสังฆสันนิบาตครั้งใหญ่ในพุทธศาสนา
ที่เรียกว่า "จาตุรงคสันนิบาต"
และเป็นวันที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปฎิโมกข์
แก่พระสงฆ์สาวก
เป็นครั้งแรก
ณ เวฬุวันวิหารกรุงราชคฤห์เพื่อให้พระสงฆ์นำไปประพฤติปฏิบัติ
เพื่อจะยังพระพุทธศาสนาให้เจริญรุ่งเรืองต่อไป
คำว่า
"จาตุรงคสันนิบาต"
แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ "จาตุร"
แปลว่า ๔ "องค์"
แปลว่า ส่วน "สันนิบาต"
แปลว่า ประชุม ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า
"การประชุมด้วยองค์ ๔"
กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้
คือ
๑.
เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า
จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประ
ชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์
โดยมิได้นัดหมาย
๒.
พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น
"เอหิภิกขุอุปสัมปทา"
คือเป็นผู้ที่ได้รับ
การอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น
๓.
พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้
ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุ
พระอรหันต์แล้วทุก
ๆองค์
๔.
เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ
การทำบุญ ตักบาตรในตอน
เช้า
หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด
ตอนบ่ายฟังพระแสดง
พระธรรมเทศนา
ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้
ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุม
กันทำพิธีเวียนเทียน
รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า
นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย
ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน
เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง
พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ
จนครบ
๓ รอบ แล้วนำดอกไม้
ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด
เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
กิจกรรมต่างๆ
ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา
๑.
ทำบุญใส่บาตร
๒.
ไปวัดเพื่อปฏิบัติธรรม และฟังพระธรรมเทศนา
๓.
ไปเวียนเทียนที่วัด
๔.
ประดับธงชาติตามอาคารบ้านเรือนและสถานที่ราชการ
วันวิสาขบูชา
: ประสูติ
ตรัสรู้ ปรินิพพาน
ตรงกับวัน
ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖
ความหมาย
คำว่า "วิสาขบูชา"
หมายถึงการบูชาในวันเพ็ญเดือน
๖ วิสาข
บูชา ย่อมาจาก "
วิสา - ขบุรณมีบูชา " แปลว่า
" การบูชาในวันเพ็ญเดือนวิสาขะ
"
ถ้าปีใดมีอธิกมาส
คือ มีเดือน ๘ สองหน ก็เลื่อนไปเป็นกลางเดือน
๗
ความสำคัญ
วันวิสาขบูชา เป็นวันสำคัญยิ่งทางพระพุทธศาสนา
เพราะเป็นวันที่พระพุทธเจ้าประสูติ
คือเกิด ได้ตรัสรู้ คือสำเร็จ
ได้ปรินิพพาน คือ ดับ เกิดขึ้น
ตรงกันทั้ง
๓ คราวคือ
๑.
เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะ ประสูติที่พระราชอุทยานลุมพินีวัน
ระหว่างกรุง
กบิลพัสดุ์กับเทวทหะ
เมื่อเช้าวันศุกร์ ขึ้น ๑๕ ค่ำ
เดือน ๖ ปีจอ ก่อนพุทธศักราช
๘๐ ปี
๒.
เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะตรัสรู้
เป็นพระพุทธเจ้าเมื่อพระชนมายุ
๓๕ พรรษา
ณ ใต้ร่มไม้ศรีมหาโพธิ์
ฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา ตำบลอุรุเวลาเสนานิคม
ในตอนเช้ามืด
วันพุธ ขึ้น
๑๕ ค่ำ เดือน ๖ ปีระกา ก่อนพุทธศักราช
๔๕ ปี หลังจากออกผนวชได้
๖ ปี ปัจจุบันสถานที่ตรัสรู้แห่งนี้เรียกว่า
พุทธคยา เป็นตำบลหนึ่งของเมืองคยา
แห่งรัฐพิหารของอินเดีย
๓.
หลังจากตรัสรู้แล้ว ได้ประกาศพระศาสนา
และโปรดเวไนยสัตว์ ๔๕ ปี
พระชนมายุได้ ๘๐ พรรษา ก็เสด็จดับขันธปรินิพพาน
เมื่อวันอังคาร ขึ้น ๑๕ ค่ำ
เดือน
๖ ปีมะเส็ง ณ สาลวโนทยาน ของมัลลกษัตริย์
เมืองกุสินารา แคว้นมัลละ
(ปัจจุบันอยู่ในเมือง
กุสีนคระ) แคว้นอุตตรประเทศ ประเทศอินเดีย
นับว่าเป็นเรื่องที่น่าอัศจรรย์ยิ่ง
ที่เหตุการณ์ทั้ง ๓ เกี่ยวกับวิถีชีวิตของพระ
สัมมาสัมพุทธเจ้า
ซึ่งมีช่วงระยะเวลาห่างกันนับเวลาหลายสิบปี
บังเอิญเกิดขึ้นใน
วันเพ็ญเดือน
๖ ดังนั้นเมื่อถึงวันสำคัญ เช่นนี้
ชาวพุทธทั้งคฤหัสถ์ และบรรพชิต
ได้พร้อมใจกันประกอบพิธีบูชาพระพุทธองค์เป็นการพิเศษ
เพื่อน้อมรำลึกถึงพระ
กรุณาธิคุณ
พระปัญญาธิคุณ และพระบริสุทธิคุณ
ของพระองค์ท่าน ผู้เป็นดวง
ประทีปของโลก
กิจกรรมของวันวิสาขบูชา
ทางราชการประกาศชักชวนให้ประชาชน
และหน่วยงานต่างๆ ทั้งเอกชน
และราชการประดับตกแต่งอาคารสถานที่ด้วยธงชาติ
ธงเสมาธรรมจักร จุดประทีป
โคมไฟ
แต่โดยทางปฎิบัติแล้ว ใช้หลอดไฟประดับหลากสี
ในวันขึ้น ๑๔-๑๕ ค่ำ
เดือน
๖
พระบามสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
และพระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จประกอบพระ
ราชกุศล
ที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ทรงบาตร
ในตอนเช้า ในตอนเย็น ทรงนำ
เวียนเทียนรอบพระอุโบสถ
และสดับพระธรรมเทศนาในพระอุโบสถ
พร้อมทั้ง
ถวายไทยธรรม
จัดงานส่งเสริมพระพุทธศาสนาที่บริเวณท้องสนามหลวงเป็นประจำทุกปี
แต่ละปีมีกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาหลากหลายหน่วยงาน
ทั้งทางราชการ และ
เอกชนทั้งฝ่ายบรรพชิต
และคฤหัสถ์ ร่วมกันจัดงานอันยิ่งใหญ่สร้างความศรัทธา
ให้แก่พุทธศาสนิกชนบำเพ็ญกุศล
มีการทำบุญตักบาตร ให้ทานรักษาศีลฟังธรรม
สนทนาธรรม เวียนเทียน เจริญภาวนาเป็นที่ประทับใจยิ่งนัก
สถานที่จัดกิจกรรมในวันวิสาขบูชาที่ยิ่งใหญ่อีกแห่งหนึ่งก็คือ
ณ บริเวณ
พุทธมณฑล ซึ่งมีหน่วยงานกรมการศาสนา
กระทรวงศึกษาธการร่วมกับประชา
ชนทั่วไป
ได้จัดกิจกรรมปฎิบัติธรรมทั้งฝ่าย
พระสงฆ์ และฆราวาส มีจำนวนหลาย
หมื่นได้ร่วมทำบุญตักบาตรให้ทานรักษาศีล
ฟังธรรม สนทนาธรรม และเจริญ
ภาวนาแผ่เมตตาถวายเป๋นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวองค์
ปัจจุบัน
เนื่องในวโรกาสที่พระองค์ทรงมีพระชนมายุครบ
๗๒ พรรษา และในวัน
วิสาขบูชา
ณ บริเวณพุทธมณฑลนี้เอง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรม
ราชกุมารี เสด็จเป็นองค์ประธานทรงเวียนเทียนทุกปีด้วย
พระสงฆ์ผู้จัดรายการธรรม ทางสถานีวิทยุ
เกือบทุกรายการทั่วประเทศ
เมื่อถึงสำคัญ
คือวันวิสาขบูชาเช่นนี้ ก็มีการประชาสัมพันธ์เชิญชวนพุทธศาสนิกชน
บำเพ็ญกุศล
เป็นกรณีพิเศษ คือ บรรพชาอุปสมบทนาคหมู่
และบวช เนกขัมมะ
เพื่อปฎิบัติธรรมถวายเป็นพุทธบูชะ
ธรรมบูชา เป็นการช่วยสนับสนุน
ส่งเสริม
สร้างความสงบสุขให้แก่บุคคลและสร้างความสามัคคีธรรมให้แก่สังคม
ตลอดถึง
ประเทศชาติอีกด้วย
สรุปแล้ววันวิสาขบูชาปีนี้
คงจะได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานทางราช
การ
และเอกชนตลอดทั้ง ผู้จัดรายการธรรมะ
ทางสถานีวิทยุทั่วประเทศ ช่วยกัน
ประชาสัมพันธ์
เชิญชวนสาธุชนผู้ศรัทธา จัดกิจกรรมปฎิบัติธรรม
บำเพ็ญมหากุศล
อันยิ่งใหญ่เป็นกรณีพิเศษ
เหมือนที่เคยปฎิบัติมาทุกๆ ปี
วันอัฏฐมีบูชา
: วันถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ
ตรงกับ
วันแรม ๘ ค่ำ แห่งเดือนวิสาขะ
(เดือน ๖)
ความหมาย
เนื่องด้วยอัฏฐมีคือวันแรม
๘ ค่ำ แห่งเดือนวิสาขะ (เดือน
๖) เป็นวันที่ถือ
กันว่าตรงกับวันถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ
เมื่อถึงวันนี้แล้ว พุทธศาสนิกชน
บางส่วน
ผู้มีความเคารพกล้าในพระพุทธองค์
มักนิยมประกอบพิธีบูชา ณ
ปูชนียสถานนั้น
ๆ วันนี้จึงเรียกว่า "วันอัฏฐมีบูชา"
ประวัติความเป็นมา
เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพานแล้ว
๘ วัน มัลลกษัตริย์แห่งนครกุสินารา
พร้อมด้วยประชาชน และพระสงฆ์อันมีพระมหากัสสปเถระเป็นประธาน
ได้พร้อม
กันกระทำการถวายพระเพลิงพุทธสรีระ
ณ มกุฏพันธนเจดีแห่งกรุงกุสินารา
วัน
นั้นเป็นวันหนึ่งที่ชาวพุทธต้องมีความสังเวชสลดใจ
และวิปโยคโศกเศร้าเป็นอย่าง
ยิ่ง
เพราะการสูญเสียแห่งพระพุทธสรีระ
เมื่อวันแรม ๘ ค่ำ เดือน ๘ ซึ่งนิยมเรียก
กันว่าวันอัฏฐมีนั้นเวียนมาบรรจบแต่ละปี
พุทธศาสนิกชนบางส่วน โดยเฉพาะ
พระสงฆ์และอุบาสกอุบาสิกาแห่งวัดนั้น
ๆ ได้พร้อมกันประกอบพิธีบูชาขึ้น
เป็น
การเฉพาะภายในวัด เช่นที่ปฏิบัติกันอยู่ในวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฏิ์
เป็นต้น
แต่จะปฏิบัติกันมาแต่เมื่อใด
ไม่พบหลักฐาน ปัจจุบันนี้ก็ยังถือปฏิบัติกันอยู่
ความสำคัญ
โดยที่วันอัฏฐมีคือวันแรม
๘ ค่ำ เดือน ๖ เป็นวันที่มีเหตุการณ์สำคัญทาง
พระพุทธศาสนา
ถือเป็นวันที่ตรงกับวันที่ตรงกับวันถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ
เป็นวันที่ชาวพุทธต้องวิปโยค
และสูญเสียพระบรมสรีระแห่งองค์พระบรมศาสดา
ซึ่งเป็นที่เคารพสักการะอย่างสูงยิ่ง
และเป็นวันควรแสดงธรรมสังเวชและระลึกถึง
พระพุทธคุณให้สำเร็จเป็นพุทธานุสสติภาวนามัยกุศล
พิธีอัฏฐมีบูชา
การประกอบพิธีอัฏฐมีบูชานั้น
นิยมทำกันในตอนค่ำและปฏิบัติอย่างเดียว
กันกับประกอบพิธีวิสาขบูชา
ต่างแต่คำบูชาเท่านั้น
คำถวายดอกไม้ธูปเทียนในวันอัฏฐมีบูชา
ยะมัมหะ
โข มะยัง, ภะคะวันตัง สะระณัง
คะตา, โย โน ภะคะวา สัตถา,
ยัสสะ
จะ มะยัง, ภะคะวะโต ธัมมัง โรเจมะ,
อะโหสิ โข โส ภะคะวา, มัชฌิเมสุ
ชะนะปะเทสุ, อะริยะเกสุ มะนุสเสสุ
อุปปันโน, ขัตติโย ชาติยา, โคตะโม
โคตเตนะ,
สักยะปุตโต สักยะกุลา
ปัพพะชิโต, สะเทวะเก โลเก สะมาระเก
สะพรัหมะเก,
สัสสะมะณะพราหมะณิยา
ปะชายะ สะเทวะมะนุสสายะ, อะนุตตะรัง
สัมมาสัมโพธิง
อะภิสัมพุทโธ,
นิสสังสะยัง โข โส ภะคะวา, อะระหัง
สัมมาสัมพุทโธ, วิชชาจะระณะ
สัมปันโน,
สุคะโต โลกะวิทู, อนุตตะโร ปุริสทัมมะสาระถิ,
สัตถา เทวะมะนุสสานัง,
พุทโธ
ภะคะวา สวากขาโต โข ปะนะ, เตนะ
ภะคะวา ธัมโม, สันทิฏฐิโก, อะกาลิโก,
เอหิปัสสิโก โอปะนะยิโก, ปัจจัตตัง
เวทิตัพโพ วิญญูหิ. สุปะฏิปันโน
โข ปะนัสสะ,
ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
อุชุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
ญายะปะฏิปัน
โน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
สามีจิปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ,
ยะทิทัง
จัตตาริ ปุริสะยุคานิ,
อัฏฐะ ปุริสะปุคคะลา, เอสะ ภะคะวะโต
สาวะกะสังโฆ,
อาหุเนยโย,
ปาหุเนยโย, ทักขิเนยโย อัญชลีกะระณีโย.
อะนุตตะรัง ปุญญักเขตตัง
โลกัสสะ.
อะยัง โข ปะนะ ถูโป(ปฏิมา) ตัง
ภะคะวันตัง อุททิสสะ กโต (อุททิสสิ
กตา) ยาวะเทวะ ทัสสะเนนะ,
ตัง ภะคะวันตัง อะนุสสะริตวา,
ปะสาทะสังเวคะปะฏิ
ลาภายะ,
มะยัง โข เอตะระหิ, อิมัง วิสาขะปุณณะมิโตปะรัง
อัฏฐะมีกาลัง, ตัสสะ
ภะคะวะโต
สรีรัชฌาปะนะกาละสัมมะตัง ปัตวา,
อิมัง ฐานัง สัมปัตตา, อิเม ทัณฑะ
ทีปะธูปะ-,
ปุปผาทิสักกาเร คะเหตวา, อัตตะโน
กายัง สักการุปะธานัง กะริตวา,
ตัสสะ ภะคะวะโต ยะถาภุจเจ
คุเณ อะนุสสะรันตา, อิมัง ถูปัง(ปะฏิมาฆะรัง)
ติก
ขัตตุง ปะทักขิณัง กะริสสามะ,
ยะถาคะหิเตหิ สักกาเรหิ ปูชัง
กุรุมานา.
สาธุ
โน ภันเต ภะคะวา, สุจิระปะรินิพพุโตปิ,
ญาตัพเพหิ คุเณหิ, อะตีตา
รัมมะณะตายะ
ปัญญายะมาโน, อิเม อัมเหหิ คะหิเต,
สักกาเร ปะฏิคคัณหาตุ,
อัมหากัง,
ฑีฆะรัตตัง, หิตายะ, สุขายะ.
วันอาสาฬหบูชา
: พระพุทธเจ้าทรงประกาศพระพุทธศาสนา
ตรงกับวัน
ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘
วันขึ้น
๑๕ ค่ำ เดือน ๘ นับถอยหลังกลับไปเมื่อ
๒๕๔๕ ปีที่แล้ว นับเป็น
วันที่สำคัญในประวัติศาสตร์แห่งพระพุทธศาสนา
คือวันที่พระพุทธองค์ทรงแสดง
ธรรมเทศนาหรือหลักธรรมที่ทรงตรัสรู้
เป็นครั้งแรกแก่เบญจวัคคีย์ทั้ง
๕ ณ
มฤคทายวัน ตำบลอิสิปตนะ
เมืองพาราณสี ในชมพูทวีปสมัยโบราณซึ่งปัจจุบันตั้ง
อยู่ในประเทศอินเดีย
ด้วยพระพุทธองค์ทรงเปรียบดังผู้ทรงเป็นธรรมราชา
ก็ทรง
บันลือธรรมเภรียังล้อแห่งธรรมให้หมุนรุดหน้า
เริ่มต้นแผ่ขยายอาณาจักรแห่ง
ธรรม
นำความร่มเย็นและความสงบสุขมาให้แก่หมู่ประชา
ดังนั้น ธรรมเทศนา
ที่ทรงแสดงครั้งแรกจึงได้ชื่อว่า
ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร แปลว่า
พระสูตรแห่งการ
หมุนวงล้อธรรม
หรือพระสูตรแห่งการแผ่ขยายธรรมจักร
กล่าวคือดินแดนแห่ง
ธรรม
เมื่อ
๒๕๐๐ กว่าปีมาแล้วนั้นชมพูทวีปในสมัยโบราณ
กำลังย่างเข้าสู่ยุค
ใหม่แห่งความเจริญก้าวหน้า
รุ่งเรืองเฟื่องฟูทุกด้านและมีคนหลายประเภททั้งชน
ผู้มั่งคั่งร่ำรวย
นักบวชที่พัฒนาความเชื่อและ ข้อปฏิบัติทางศาสนา
เพื่อให้ผู้ร่ำรวย
ได้ประกอบพิธกรรมแก่ตนเต็มที่
ผู้เบื่อหน่ายชีวิตที่วนเวียน
ในอำนาจและโภค
สมบัติที่ออกบวช
หรือบางพวกก็แสวงหาคำตอบที่เป็นทางรอกพ้นด้วยการคิด
ปรัชญาต่าง
ๆ เกี่ยวกับเรื่องที่เหลือวิสัยและไม่อาจพิสูจน์ได้บ้าง
พระพุทธเจ้าจึง
ทรงอุบัติในสภาพเช่นนี้
และดำเนินชีพเช่นนี้ด้วยแต่เมื่อทรงพบว่าสิ่งที่เกิดขึ้นใน
ตอนนั้นขาดแก่นสาน
ไม่เป็นประโยชน์อย่างแท้จริง
แก่ตนเองและผู้อื่น จึงทรง
คิดหาวิธีแก้ไขด้วยการทดลองต่าง
ๆ โดยละทิ้งราชสมบัติ และอิสริยศแล้วออก
ผนวช
บำเพ็ญตนนานถึง ๖ ปี ก็ไม่อาจพบทางแก้ได้
ต่อมาจึงได้ทางค้นพบ
มัชฌิมาปฏิปทา
หรือทางสายกลาง เมื่อทรงปฏิบัติตามมรรคานี้ก็ได้ค้นพบสัจธรรม
ที่นำคุณค่า
แท้จริงมาสู่ชีวิต อันเรียกว่า
อริยสัจ ๔ ประการ ในวันเพ็ญเดือน
๖
ก่อนพุทธศก ๔๔ ปี ที่เรียกว่า
การตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า จากนั้นทรงงานประกาศ
ศาสนาโดยทรงดำริหาทางที่ได้ผลดีและรวดเร็ว
คือ เริ่มสอนแก่ผู้มีพื้นฐานภูมิ
ปัญญาดีที่รู้แจ้งคำสอนได้อย่างรวดเร็วและสามารถนำไปชี้แจงอธิบาย
ให้ผู้อื่นเข้า
มาได้อย่างกว้างขวาง
จึงมุ่งไปพบนักบวช ๕ รูป หรือเบญจวัคคีย์
และได้แสดง
ธรรม เทศนาเป็นครั้งแรกในวันเพ็ญ
เดือน ๘
ความหมายของอาสาฬหบูชา
อาสาฬหบูชา
(อา-สาน-หะ-บู-ชา/อา-สาน-ละ-หะ-บู-ชา)
ประกอบด้วย
คำ ๒ คำ คือ อาสาฬห
(เดือน ๘ ทางจันทรคติ) กับบูชา
(การบูชา) เมื่อรวมกัน
จึงแปลว่า
การบูชาในเดือน ๘ หรือการบูชาเพื่อระลึกถึงเหตุการณ์สำคัญในเดือน
๘ หรือเรียกให้เต็มว่า อาสาฬหบูรณมีบูชา
โดยสรุป
วันอาสาฬหบูชา แปลว่า การบูชาในวันเพ็ญ
เดือน ๘ หรือ การ
บูชาเพื่อระลึกถึงเหตุการณ์สำคัญในวันเพ็ญ
เดือน ๘ คือ
๑.
เป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา
๒.
เป็นวันที่พระพุทธเจ้าเริ่มประกาศพระศาสนา
๓.
เป็นวันที่เกิดอริยสงฆ์ครั้งแรกคือการที่ท่านโกณฑัญญะรู้แจ้งเห็นธรรม
เป็นพระโสดาบัน จัดเป็นอริยบุคคลท่านแรกในอริยสงฆ์
๔.
เป็นวันที่เกิดพระภิกษุรูปแรกในพระพุทธศาสนา
คือ การที่ท่านโกณ
ฑัญญะขอบรรพชาและ
ได้บวชเป็นพระภิกษุ หลังจากฟังปฐมเทศนาและบรรลุ
ธรรมแล้ว
๕.
เป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงได้ปฐมสาวกคือ
การที่ท่านโกณฑัญญะนั้น
ได้บรรลุธรรม
และบวชเป็นพระภิกษุ จึงเป็นสาวกรูปแรกของพระพุทธเจ้า
พิธีกรรมที่กระทำในวันนี้
โดยทั่วไป คือ ทำบุญ ตักบาตร
รักษาศีล เวียน
เทียน ฟังพระธรรมเทศนา
(ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร) และสวดมนต์
ดังนั้นในวันนี้
จึงถือว่า
พุทธศาสนิกชนควรได้รับประโยชน์
ที่เป็นสาระสำคัญจากอาสาฬหบูชา
กล่าวคือ ควรทบทวนระลึกเตือนใจสำรวจตนว่า
ชีวิตเราได้เจริญงอกงามขึ้นด้วย
ความเป็นอยู่อย่างผู้รู้เท่าทันโลกและชีวิตนี้บ้างแล้วเพียงใด
เรายังดำเนินชีวิตอยู่
อย่างลุ่มหลงมัวเมา
หรือมีจิตใจอิสระปลอดโปร่งผ่องใสบ้างแล้วเพียงใด
วันเข้าพรรษา
ตรงกับวันแรม
๑ ค่ำ เดือน ๘ จนถึง วันขึ้น
๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑
ประเพณีหล่อเทียนเข้าพรรษา
เป็นประเพณีที่กระทำกันเมื่อใกล้ถึงฤดูเข้า
พรรษาซึ่งเป็นช่วงเวลาที่
พระภิกษุจะต้องอยู่ประจำวัดตลอด
๓ เดือนมาตั้งแต่
โบราณกาล
การหล่อเทียนเข้าพรรษานี้มีอยู่เป็นประจำ
ทุกปี เพราะในระยะเข้า
พรรษานี้
พระภิกษุจะต้องมีการสวดมนต์ทำวัตรทุกเช้าเย็นและในการนี้จะต้องมี
ธูป
เทียนจุดบูชาด้วย พุทธศาสนิกชนทั้งหลาย
จึงพร้อมใจกันหล่อเทียนเข้าพรรษา
สำหรับให้พระภิกษุจุดเป็น
การกุศลทานอย่างหนึ่งเพราะเชื่อกันว่าในการให้ทาน
ด้วยแสงสว่าง
จะมีอานิสงฆ์เพิ่มพูนปัญญาหูตาสว่างไสว
ตามชนบท การหล่อเทียน
เข้าพรรษาทำกันอย่างเอิกเกริกสนุกสนานมาก
เมื่อหล่อเสร็จแล้ว ก็จะมีการแห่
แหน
รอบพระอุโบสถ ๓ รอบ แล้วนำไปบูชาพระตลอดระยะเวลา
๓ เดือน บาง
แห่งก็มีการประกวดการตกแต่งมี
การแห่แหนรอบเมืองด้วยริ้วขบวนที่สวยงาม
และถือว่าเป็นงานประจำปีทีเดียว
ในวันนั้นจะมีการร่วมกันทำบุญตักบาตรถวาย
แด่พระภิกษุสงฆ์
เป็นการร่วมกุศลกันในหมู่บ้านนั้น
กิจกรรมต่างๆ
ที่ควรปฏิบัติในวันเข้าพรรษา
๑.
ทำบุญตักบาตรในตอนเช้า
๒.
ไปวัดเพื่อฟังพระธรรมเทศนา
๓.
ตามสถานที่ราชการสถานที่ศึกษา
และที่วัด ควรจัดให้มีนิทรรศการ
การบรรยาย ฉายสไลด์หรือบรรยายธรรมเกี่ยวกับเรื่องราวประวัติความเป็นมา
เกี่ยวกับวันเข้าพรรษาฯลฯ
เพื่อให้ความรู้แก่ประชาชนและผู้สนใจทั่วไป
วันออกพรรษา
ตรงกับวัน
ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑
วันออกพรรษา
คือวันสิ้นสุดระยะการจำพรรษา
หรือออกจากการอยู่ประจำ
ที่ในฤดูฝนซึ่งตรงกับวันขึ้น
๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑
วันออกพรรษานี้
เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า "วันมหาปวารณา"
คำว่า"ปวารณา"
แปลว่า
"อนุญาต" หรือ "ยอมให้"
คือ เป็นวันที่เปิดโอกาสให้พระภิกษุสงฆ์ด้วยกัน
ว่ากล่าวตักเตือนกันได้ ในข้อที่ผิดพลั้งล่วงเกินระหว่างที่จำพรรษาอยู่ด้วยกัน
ใน
วันออกพรรษานี้กิจที่ชาวบ้านมักจะกระทำก็คือ
การบำเพ็ญกุศล เช่น ทำบุญตัก
บาตร
จัดดอกไม้ ธูป เทียน ไปบูชาพระที่วัด
และฟังพระธรรมเทศนา ของที่ชาว
พุทธนิยมนำไปใส่บาตรในวันนี้ก็คือ
ข้าวต้ม มัดไต้ และข้าวต้มลูกโยน
และการ
ร่วมกุศลกรรมการ "ตักบาตรเทโว"
คำว่า "เทโว" ย่อมาจาก"เทโวโรหน"
แปลว่า
การเสด็จจากเทวโลกการตักบาตรเทโว
จึงเป็นการระลึกถึงวันที่ พระพุทธองค์
เสด็จกลับจากการโปรด
พระพุทธมารดาในเทวโลก ประเพณีการทำบุญกุศล
เนื่อง
ในวันออกพรรษานี้ ทุกวัดในประเทศไทย
ก็มีพิธีเหมือนกันหมด จะผิดกันก็เพียง
แต่สถานที่
ที่สมมติว่าเป็นสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
เท่านั้น ที่ขบวนพระภิกษุเดินลงมา
ที่วัดสะแกกรัง
หรือวัดสังกัสรัตนคีรีในจังหวัดอุทัยธานี
ซึ่งตั้งอยู่บนเชิงเขาสูง
พิธีตักบาตรเทโวที่วัดนี้บรรดาพระภิกษุจะพากันเดินขบวนลงมาจากบนเขา
มา
ตามบันไดดูเหลืองอร่ามงามจับตา
โดยมีบรรดาพุทธศาสนิกชนจะพากันใส่บาตร
ตามเชิงบันไดเรื่อยมาจนถึงพื้นล่าง
กิจกรรมต่างๆ
ที่ควรปฏิบัติในวันออกพรรษา
๑.
ทำบุญตักบาตรอุทิศส่วนกุศลให้แก่ญาติผู้ล่วงลับ
๒.
ไปวัดเพื่อปฏิบัติธรรม ฟังพระธรรมเทศนา
๓.
ร่วมกุศลธรรม "ตักบาตรเทโว"
๔.
ปัดกวาดบ้านเรือนให้สะอาด ประดับธงชาติตามอาคารบ้านเรือนและสถานที่ราชการและ
ประดับธงชาติและธงธรรมจักรตามวัดและสถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนา
๕.
ตามสถานที่ราชการ สถานที่ศึกษาและที่วัด
ควรจัดให้มีนิทรรศการ การบรรยาย
หรือ บรรยายธรรม เกี่ยวกับวันออกพรรษาฯลฯ
เพื่อให้ความรู้แก่ประชาชนและผู้สนใจทั่วไป
วันโกน
- วันพระ
วันโกน
คือ
วันขึ้น ๗ ค่ำ กับ ๑๔ ค่ำ และแรม
๗ ค่ำ กับแรม ๑๔ ค่ำ ของทุกเดือน
( หรือ แรม ๑๓ ค่ำ หากตรง กับเดือนขาด
) ซึ่งเป็นวันก่อนวันพระ ๑ วัน
นั่นเอง
วันพระ
หรือ
วันธรรมสวนะ คือ วันขึ้น ๘ ค่ำ
กับ ๑๕ ค่ำ และ แรม ๘ ค่ำ กับ
แรม ๑๕ ค่ำ ของทุกเดือน (
หากตรงกับเดือนขาด อาจเป็น แรม
๑๔ ค่ำ )
ประวัติความเป็นมา
ในสมัยพุทธกาล
พระเจ้าพิมพิสาร ได้เข้าเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
และ
กราบทูลว่า นักบวชศาสนาอื่นมีวันประชุมสนทนาเกี่ยวกับหลักธรรม
คำสั่ง สอน
ในศาสนาของเขา
แต่ว่าศาสนาพุทธยังไม่มี พระพุทธองค์จึงทรงอนุญาติให้ภิกษุ
สงฆ์ประชุมสนทนาและแสดงธรรมเทศนาแก่ประชาชน
ในวัน ๘ ค่ำ ๑๔ ค่ำ และ
๑๕
ค่ำ พุทธศาสนิกชนจึงถือเอาวันดังกล่าวเป็น
วันธรรมสวนะ ( สำหรับวันธรรม
สวนะนี้
เมืองไทยมีมาตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัย
)
ที่มาของบทความ
http://www2.pn.ac.th/webpn/Elearnning/Social/day/day.php
|
